* Giá trị nghệ thuật
Văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đã chứa đựng những sáng
tạo mang tầm kiệt tác của nhân loại. Tài nghệ của cư dân Tây Nguyên là biến một
sản phẩm hàng hóa vốn không được chính họ chế tạo thành một nhạc cụ tuyệt vời.
Người dân chưa biết đến vật lý học mà lại chỉnh sửa công chiêng rất tài tình.
Họ chỉnh sửa chiêng với trình độ thẩm âm tinh tế, với hiểu biết cặn kẽ về chế
độ rung và lan truyền âm thanh trên mặt chiêng trong không gian. Đây là sáng tạo
lớn của các dân tộc Tây Nguyên.
Cồng chiêng là nhạc cụ nghi lễ. Các bài nhạc cồng chiêng
trước hết là đáp ứng yêu cầu của mỗi lễ thức và là một thành tố cơ bản của lễ
thức đó. Mỗi nghi lễ có ít nhất một bài nhạc riêng của nó. Nhìn chung văn hóa
và âm nhạc cồng chiêng Tây Nguyên thể hiện tài năng văn hóa sáng tạo ở đỉnh cao
của các dân tộc Tây Nguyên
Giá trị nghệ thuật văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên còn
biểu hiện trong những ngày hội lễ, khi xuất hiện cồng chiêng là xuất hiện văn
nghệ. Đánh chiêng, múa hát trở thành phong tục truyền thống, thành nhu cầu
không thể thiếu được trong đời sống đồng bào. Con người Tây Nguyên thông qua
nghệ thuật biểu diễn của cồng chiêng đã biểu lộ tinh thần thượng võ, đoàn kết,
yêu thương nhau, hiểu biết tâm tư, tình cảm của nhau.
Cồng chiêng Tây Nguyên đặc biệt hay, không chỉ ở sự đa
dạng, độc đáo về các bè trầm bổng, mà cồng chiêng chính là đời sống của người
Tây Nguyên. Khi biểu diễn, các nghệ nhân biểu diễn thành vòng tròn, đánh và di
chuyển dàn cồng chiêng từ phải qua trái và ngược chiều kim đồng hồ, với ý nghĩa
là quay ngược lại thời gian, hướng về cội nguồn. Cồng chiêng là văn hóa của
người dân tộc Tây Nguyên, với những đặc thù còn giữ nguyên gốc như thế. Còn về
kỹ thuật, chính cách phối hợp âm thanh của dàn cồng chiêng giữa các chiếc “cồng
cha, cồng mẹ, cồng con, cồng cháu” để
làm thành thanh âm, điệu thức là vô cùng đặc biệt.
Nghệ thuật biểu diễn cồng chiêng còn thể hiện được cái
hồn của các nghi lễ. Nó thể hiện niềm vui, nỗi buồn thông qua âm sắc khác nhau
của chúng, nó thể hiện tài năng diễn xướng của mỗi nghệ nhân, thể hiện được tâm
tư, tình cảm của mỗi con người.
Cồng chiêng không chỉ là một loại nhạc cụ đơn thuần như
các loại nhạc cụ khác của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, mà nó là loại nhạc
cụ gốc, là âm thanh, cội nguồn, là ngọn nguồn của tất cả các nhạc cụ khác ở Tây
Nguyên. Nó là ngôn ngữ của hồn làng, của từng làng. Chính vì vậy có thể khẳng
định văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên có một giá trị rất lớn, không chỉ có ý
nghĩa với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên mà nó còn là niềm tự hào của mọi công
dân Việt Nam. Cồng chiêng dã thể hiện đỉnh cao sáng tạo của đồng bào các dân
tộc Tây Nguyên.
Ánh Vân - Trà My