Tìm hiểu sơ lược về vùng đất Tây
Nguyên:
* Vị trí địa lí:
- Vị trí vùng Tây Nguyên: nằm ở phía Tây vùng duyên hải Nam Trung
Bộ, có diện tích 54 475 Km2. Gồm các tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk
Nông, Lâm Đồng.
- Tây Nguyên gồm một loạt cao nguyên
liền kề kéo dài từ núi Ngọc Lĩnh đến cao nguyên Di Linh, ở độ cao khoảng 500 m
đến 600 m so với mặt biển, gồm: Cao nguyên Kon Tum, Plâycu, Kon Plông, Kon Hà
Nừng, M'Drăk, Buôn Ma Thuột, Mơ Nông, Lâm Viên, Di Linh.
+ Phía Bắc và phía Đông: giáp vùng
duyên hải Nam Trung Bộ.
+ Phía Tây: giáp hạ Lào và CamPuChia.
+ Phía Nam: giáp vùng Đông Nam Bộ.
- Là vùng duy nhất không giáp biển.
Nằm ở vị trí ngã ba Đông Dương, có ý nghĩa rất lớn trong phát triển kinh tế.
5 tỉnh Tây Nguyên
Vị trí địa lí cao nguyên xếp tầng hiểm trở, giao thông đi lại còn khó khăn đã tạo nên bản sắc rất riêng của Tây Nguyên không bị hòa trộn với các vùng miền khác và các bản sắc văn hóa này đã được giữ lại qua rất nhiều thời kì. Đặc biệt là tỉnh Kon Tum – đã có thời điểm có ý kiến cho rằng Kon Tum dường như bị cô lập vì vị trí địa hình và giao thông khó khăn, nhưng cũng chính vì thế mà Kon Tum còn giữ được số lượng cồng chiêng khá lớn và văn hóa cồng chiêng tại Kon Tum vẫn giữ được bản sắc rất riêng.
* Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên
nhiên và sự đa dạng sinh học:
Tây Nguyên là khu vực ở Việt Nam còn nhiều diện tích rừng với
thảm sinh vật đa dạng, trữ lượng khoáng sản phong phú hầu như chưa khai thác và
tiềm năng du lịch lớn.
- Đất bazan: 1,36 triệu
ha, chiếm 66,6% so với cả nước.
- Rừng: Diện tích và trữ
lượng lớn nhất cả nước, đa dạng và phong phú về các loài động thực vật.
- Nguồn nước: Tiềm năng
thủy điện
- Khoáng sản: Bô xít có
trữ lượng lớn
- Khí hậu: Cận xích đạo.
Nằm trong vùng nhiệt đới xavan, khí hậu ở Tây Nguyên được chia làm hai mùa: mùa
mưa từ tháng 5 đến hết tháng 10 và mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4, trong đó
tháng 3 và tháng 4 là hai tháng nóng và khô nhất. Do ảnh hưởng của độ cao nên ở
các cao nguyên cao 400–500 m khí hậu tương đối mát và mưa nhiều, riêng cao
nguyên cao trên 1000 m thì khí hậu lại mát mẻ quanh năm, đặc điểm của khí hậu
núi cao.
Với đặc điểm thổ nhưỡng
đất đỏ bazan ở độ cao khoảng 500 m đến 600 m so với mặt biển, Tây Nguyên rất
phù hợp với những cây công nghiệp như cà phê, ca cao, hồ tiêu, dâu tằm. Cây
điều và cây cao su cũng đang được phát triển tại đây. Cà phê là cây công nghiệp
quan trọng số một ở Tây Nguyên. Tây Nguyên cũng là vùng trồng cao su lớn thứ
hai sau Đông Nam Bộ.
- Tây nguyên có thể coi là
mái nhà của miền trung, có chức năng phòng hộ rất lớn. Tuy nhiên, nạn phá rừng,
hủy diệt tài nguyên thiên nhiên và khai thác lâm sản bừa bãi chưa ngăn chận
được tại đây có thể dẫn đến nguy cơ làm suy kiệt rừng và thay đổi môi trường
sinh thái.
Vì
vậy việc cần làm hiện nay:
- Bảo vệ nguồn nước, bảo
vệ môi trường sinh thái bền vững cho khu vực Tây Nguyên.
- Bảo vệ rừng và các nguồn
tài nguyên thiên nhiên, khoáng sản. Có chính sách khai thác và phục hồi hợp lí.
- Chuyển dịch cơ cấu Nông
– Lâm kết hợp.
Diện tích rừng lớn với số lượng các loài động thực vật phong phú đã tạo ra cho vùng Tây Nguyên sự đa dạng sinh học, hình thành những thói quen tập tục rất riêng gắn bó với thiên nhiên hoang dã; điều này ảnh hưởng rất lớn đến văn hóa cộng đồng của dân tộc Tây Nguyên thông qua các lễ hội mừng lúa mới, lễ hội đâm trâu, lễ bỏ mả, lễ cúng tế …
Trà My - Ánh Vân